Stopa procentowa

Stopa procentowa w operacjach otwartego rynku należy do najważniejszych stóp procentowych rynku pieniężnego. Stopa ta, zwana referencyjną (bądź interwencyjną), wyznacza najniższy poziom stóp procentowych dla międzybankowego rynku depozytów o porównywalnym okresie zapadalności. Oznacza także oprocentowanie, jakie oferuje NBP bankom komercyjnym przy sprzedaży, a następnie odkupie bonów pieniężnych (bądź skarbowych). Stopa interwencyjna ma praktycznie największe znaczenie dla wyznaczania poziomu rynkowych stóp procentowych, zwłaszcza że w operacjach otwartego rynku banki uczestniczą nawet kilka razy w tygodniu. Operacje otwartego rynku stosowane są w Polsce od 1993 r., zaś od 1994 r. bank centralny zaczął wykorzystywać również operacje bezwarunkowej sprzedaży (ang. outright sale) papierów wartościowych z własnego portfela. Miały one na celu trwałe ograniczenie płynności banków komercyjnych. W operacjach outright NBP ma także możliwość bezwarunkowego zakupu papierów wartościowych od banków, bez możliwości zatem równoczesnej ich odsprzedaży w przyszłości. Z gospodarczego punktu widzenia istotne są również instrumenty banku centralnego, które kształtują zasady polityki kredytowej prowadzonej przez banki. Regulacje te dotyczą przede wszystkim:
– limitów koncentracji kredytów i innych wierzytelności;
– rezerw celowych;
– współczynnika wypłacalności;
– zachowania płynności finansowej banku.

Wprowadzenie limitów kredytowych miało na celu ograniczenie możliwości kredytowania pojedynczych klientów lub grup klientów powiązanych ze sobą więzami gospodarczymi bądź personalnymi.4) Konieczność ta wynika z faktu, że nadmierna koncentracja kredytów, a przez to ryzyka, stanowi podstawowe niebezpieczeństwo zagrażające stabilności banku. Z nadmierną koncentracją kredytów wiążą się dodatkowo dwa zjawiska:
– kredytowania pomijającego wymogi rynkowe,
– uzależnienia się banku od kredytobiorcy, którego bankructwo może doprowadzić do upadku kredytującego banku.