Pierwsze zmiany systemu

Pierwsze zmiany systemu bankowego w stronę gospodarki rynkowej wprowadziło Prawo bankowe z 1982 roku.’) Stworzono wówczas formalne podstawy niezależności NBP, zwiększania samodzielności banku centralnego w przygotowaniu i realizacji założeń polityki pieniężno-kredytowej oraz zakładania nowych banków w formie spółek akcyjnych. Jednak w praktyce owe regulacje nie przyczyniły się do zaistnienia jakościowych prorynkowych zmian w bankowości polskiej. Do roku 1989 powstały tylko trzy nowe banki: Bank Rozwoju Eksportu SA w 1986 r. (powołany w celu finansowania inwestycji proeksportowych; miał wprowadzić element konkurencji wobec Banku Handlowego), Łódzki Bank Rozwoju SA i Bank Inicjatyw Gospodarczych. W 1986 r. podjęto w Polsce działania służące reformie gospodarczej, a wraz z nimi podjęto prace nad przebudową sektora bankowego. W 1987 r. ze struktury NBP została wyodrębniona jako uniwersalny bank państwowy Powszechna Kasa Oszczędności -PKO BP, której zadaniem była obsługa oszczędności ludności i finansowanie budownictwa mieszkaniowego. Zmiany zasad funkcjonowania systemu bankowego, zapoczątkowane przez reformę prawa bankowego, stworzyły szansę dostosowania tego systemu do potrzeb rozwijającego się wolnego rynku. Wraz z wejściem w życie nowego Prawa bankowego i ustawy o Narodowym Banku Polskim na bazie oddziałów operacyjnych NBP l lutego 1989 roku powstało dziewięć banków komercyjnych: Bank Gdański w Gdańsku, Bank Śląski w Katowicach, Bank Przemysłowo-Handlowy w Krakowie, Bank Depozytowo-Kredytowy w Lublinie, Powszechny Bank Gospodarczy w Łodzi, Bank Zachodni we Wrocławiu, Pomorski Bank Kredytowy w Szczecinie, Państwowy Bank Kredytowy w Warszawie oraz Wielkopolski Bank Kredytowy w Poznaniu.2) Do 1991 roku były to banki państwowe, następnie stały się spółkami akcyjnymi Skarbu Państwa.